Dlaczego boimy się samobadania i jak to zmienić

Strach działa przewrotnie. Im bardziej boimy się złej wiadomości, tym skuteczniej unikamy sytuacji, w której moglibyśmy ją usłyszeć. A gdy jej unikamy, tym bardziej się boimy. I tak w kółko.

Błędne koło lęku przed samobadaniem

Samobadanie wpada dokładnie w ten mechanizm. Kojarzy się z szukaniem choroby, więc czeka na lepszy moment. Lepszy moment jakoś tak nie nadchodzi, a my boimy się coraz bardziej.

Spójrzmy więc na to inaczej.

Po pierwsze, wykonując samobadanie, jak powiedziała nam Magda Jarecka z fundacji W Związku z Rakiem, nie szukamy choroby. Upewniamy się, że jesteśmy zdrowi. Samobadanie może dawać nam poczucie świadomości naszego ciała, zrozumienia go i kontroli.

Po drugie, rak piersi to najczęściej diagnozowany nowotwór złośliwy u kobiet w Polsce. Wykryty wcześnie ma naprawdę wysokie szanse na skuteczne leczenie. Dzięki samobadaniu znasz swoje piersi na tyle dobrze, że zauważysz, gdy coś się zmieni i od razu umówisz się do lekarza.

W czasie naszej pierwszej rozmowy Magda powiedziała zdanie, które wzięliśmy sobie do serca: „Samobadanie może być przyjemne i pachnieć mandarynką”.

Samobadanie bez lęku: Twój mały rytuał

Skoro problemem jest strach, nie zaczynaj od zmuszania się. Zacznij od zmiany warunków. Samobadanie nie musi być punktem, który odhaczasz w pośpiechu i w złym humorze. Może być częścią relaksującego wieczoru dla siebie.

Nasz pomysł wygląda tak:

1. Weź relaksujący prysznic lub kąpiel. Jeśli chcesz, zapal świeczkę. Ciepła woda rozluźnia i relaksuje.
2. Nałóż na ciało ulubiony balsam. Może to być na przykład Mus Rokitnikowy, masło do ciała, którego zapach pochodzi od olejku eterycznego z mandarynki. Ale oczywiście to, po jaki kosmetyk sięgasz, ma tu najmniejsze znaczenie. Liczy się to, że lubisz jego zapach i to, jak się rozsmarowuje.
3. Zacznij wykonywać masaż piersi według poniższej techniki: to właśnie samobadanie.

Samą technikę, czyli co dokładnie i w jakiej kolejności robić dłońmi, bierzemy wprost z materiałów fundacji i niczego w niej nie zmieniamy. Nie bój się, że zrobisz to źle. Spróbuj powoli przyzwyczaić się do poszczególnych ruchów.

Jeśli masz ochotę, zapisz, co czujesz, i wróć do notatki przy następnym samobadaniu, za miesiąc. W ten sposób będzie łatwiej upewnić się, że czujesz to samo. O to w tym wszystkim chodzi: o pewność, na czym stoisz, a nie o szukanie dziury w całym.

Oficjalną instrukcję krok po kroku znajdziesz też na stronie pacjent.gov.pl, a więcej o profilaktyce raka piersi na stronie fundacji.

Ustaw sobie też przypomnienie w telefonie na stały dzień miesiąca. Rytuał, który ma swoje miejsce w kalendarzu, łatwiej wpleść do życia. Jeśli czujesz, że pierwszy raz idzie opornie, nie martw się, to normalne. Dłonie z czasem nauczą się, co jest Twoją „normą”. Nie oceniaj się, już to, że zaczęłaś się badać, to duży krok!

Co może nas zaniepokoić

Warto umówić się na wizytę lekarską, kiedy zauważysz:

• wyciek wydzieliny z sutka,
• zmiany w kształcie i wielkości piersi,
• zaczerwienienie na skórze lub wypryski,
• wklęśnięcie brodawki,
• fałdy lub dołki skórne na piersi,
• wyczuwalne zgrubienia i guzki, których wcześniej nie było.

Jeśli zauważysz coś z tej listy, nie panikuj, ale też nie czekaj, aż samo przejdzie. Umów się do lekarza, na przykład do ginekologa albo lekarza rodzinnego. Jeśli nie masz pewności, czy to, co wyczuwasz, jest zmianą, czy po prostu Twoją normą, to też wystarczający powód, żeby zapytać lekarza. Nie każda zmiana oznacza raka, ale każdą powinien wyjaśnić lekarz.

Samobadanie to nie wszystko: mammografia i lekarz

Samobadanie uzupełnia badania, ale ich nie zastępuje. Piersi trzeba też zbadać tam, gdzie dłonie (dosłownie) nie sięgną. W Polsce pomaga w tym program profilaktyczny NFZ:

• Bezpłatna mammografia przysługuje kobietom w wieku 45-74 lat, raz na dwa lata, jeśli w ostatnich dwóch latach nie miałaś jej w ramach profilaktyki.
• Nie potrzebujesz skierowania ani zaproszenia. Możesz umówić się sama, na przykład przez Internetowe Konto Pacjenta albo telefonicznie.
• Masz mniej niż 45 lat albo więcej niż 74? Mammografię na NFZ też możesz zrobić, ale potrzebne będzie skierowanie od lekarza.
• Rak piersi zdarzył się w Twojej rodzinie? Porozmawiaj o tym z lekarzem. Przy takich czynnikach ryzyka badania mogą być zalecane częściej.

Co, jeśli wynik mammografii budzi wątpliwości? Wtedy dostajesz skierowanie na dalszą, bezpłatną diagnostykę, na przykład dodatkową mammografię albo USG piersi. To jeszcze nie diagnoza, tylko prośba o dokładniejsze spojrzenie.

Zasady programów potrafią się zmieniać, dlatego aktualne warunki zawsze sprawdź na stronie programu profilaktyki raka piersi.

Nasz różowy październik z Fundacją W Związku z Rakiem

W tym roku różowy październik spędzamy razem z Fundacją W Związku z Rakiem. Fundacja od 2015 roku towarzyszy osobom chorym i ich bliskim w diagnozie onkologicznej, a także zwiększa świadomość społeczną na temat profilaktyki nowotworowej.

Co w związku z tym dzieje się w Opcji Naturze?

• 5% październikowych zysków ze sprzedaży naszej linii kosmetyków do twarzy przekażemy na wsparcie Fundacji,
• 11 października byliśmy sponsorami ogólnopolskiego charytatywnego wydarzenia Ink It Loud, z którego zyski również idą na wsparcie Fundacji,
• cały miesiąc treści edukacyjnych, które powstają we współpracy z Fundacją, znajdziesz je na naszym blogu oraz na naszych social mediach,
• 19 października live na naszym Instagramie z Magdą Jarecką, prezeską W Związku z Rakiem, o profilaktyce, diagnozie i wsparciu w niej.

W tym różowym październiku (i nie tylko!) trzymamy się, badamy się i jesteśmy w tym razem.

Warto zapamiętać

• Strach prowadzi do unikania: im bardziej boisz się samobadania, tym łatwiej je odkładasz. Zmień okoliczności, nie zmuszaj się.
• Samobadanie to znajomość własnego ciała: nie zapobiega chorobie, ale pomaga szybko zauważyć zmianę i pójść do lekarza.
• Zmiana z listy oznacza wizytę u lekarza: nie każda zmiana to rak, ale każdą musi wyjaśnić lekarz.
• Samobadanie nie zastępuje badań: uzupełnia je.
• Żaden kosmetyk nie chroni przed rakiem piersi: może tylko uprzyjemnić chwilę, którą poświęcasz sobie.